وبلاگ مورخ مسلمان

داستان شير و فضّه، كه متأسّفانه در كافى نيز آمده است، استاد شهيد مطهری درباره آن در پاورقى مى‏نويسد: در منتخب طريحى و اسرار الشّهاده دربندى از يك مرد اسدى نيز نقل شده كه شبها شيرى مى‏آمد و عاقبت معلوم شد كه آن شير، على بن ابى طالب است (العياذُ بِاللّه!)[1]

فضّه فرزند پادشاه هند بود كه پس از اسارت به دست مسلمانان، توسّط پيغمبر (ص) به خدمت فاطمه (س) در آمد. وى داراى فضائل و ارزشهاى والايى است كه در كتاب‏هاى تاريخى، تفسيرى به آنها اشاره شد. او همچنين يكى از حافظان قرآن بود كه با مردم به وسيله آيات الهى سخن مى‏گفت.

فضّه از جمله كسانى است كه پس از حضرت زهرا (س) افتخار خدمتگذارى حضرت زينب (س) را داشت و در كنار آن حضرت در كربلا حضور داشته است.

بنا به گفته برخى منابع زمانى كه دشمنان اهل بيت (ع) تصميم گرفتند با اسب بر بدن امام حسين (ع) و شهيدان بتازند، فضّه خدمت حضرت زينب (س) عرض كرد: سفينه غلام آزاد شده پيغمبر هنگامى كه در ميان دريا كشتى‏اش شكست و به جزيره افتاد، توسّط شيرى كه در همان نزديكى بود راهنمايى شد و نجات پيدا كرد. اكنون كه دشمنان چنين تصميم شومى دارند اجازه بده بروم سراغ شيرى كه در اين نزديكى‏ها است؟ به هرحال فضه رفت و آن شير را از جريان آگاه ساخت، شير آمد و مانع تاختن اسب بر بدن امام حسين (ع) شد. [2] به نقل مردي از قبيله بني اسد، پس از آنکه حسين بن علي‏ «ع‏» و اصحابش شهيد شدند و سپاه کوفه از کربلا کوچ کرد، هر شب شيري از سمت قبله مي‏آمد و به قتلگاه کشتگان‏ مي‏رفت و بامدادان بر مي‏گشت.يک شب ماند تا ببيند قصه چيست. ديد آن شير، بر جسد امام حسين‏ «ع‏» نزديک مي‏شد و حالت گريه و ناله داشت و چهره خود را بر آن جسد مي‏ماليد.[3]

 بيشتر منابع تاريخى بر آنند كه عمر سعد جنايت تازاندن اسب بر جنازه شهداء را پس از كشته شدن امام حسين (ع) مرتكب شد.  اما علامه مجلسى پس از ذكر كلام ابن طاووس در اين باره مى‏نويسد: «به اعتقاد من مطابق روايتى كه از كافى نقل خواهيم كرد، آنان موفق به انجام چنين كارى نشدند.»[4]

اما آن روايت كلينى كه مجلسى بر آن تكيه كرده است چنين مى‏باشد: «حسين بن احمد به نقل از ادريس بن عبداللَّه أودى گويد: چون حسين (ع) كشته شد، مردم خواستند كه بر پيكرش اسب بتازانند. در اين هنگام فضه به زينب گفت: بانوى من روزى كشتى «سفينه» در دريا شكست و او به جزيره‏اى در آمد و در آنجا شيرى ديد. او خطاب به شير گفت: اى ابا الحارث، من غلام رسول خدايم! پس آن شير غرغركنان پيشاپيش او رفت تا او را به راه رساند. هم اكنون آن شير در جايى زانو زده است، اجازه بدهيد تا من بروم و به او بگويم كه اين مردم فردا چه خواهند كرد. فضه نزد شير رفت و گفت: اى اباالحارث! شير سرش را بلند كرد. آنگاه فضه گفت: آيا مى‏دانى كه مى‏خواهند فردا با ابا عبداللَّه چه كنند؟ مى‏خواهند كه بر پشت او اسب بتازانند! گويد: شير رفت و دستانش را روى جسد حسين (ع) گذاشت. همين كه لشكريان آمدند و چشمشان به شير افتاد، عمر سعد خطاب به آنان گفت: اين فتنه است، آن را بر مينگيزيد؛ و مردم بازگشتند.»

شگفت اينجاست كه مجلسى با تكيه بر روايتى از ناتوانى آنان سخن مى‏گويد، كه خود او در مرآة العقول آن را مجهول دانسته است. [5] در کتاب مدینه المعادیه از سید بحرانی  روایت 36 در ج 8 و در کتاب اثبات الهدی شیخ حر عاملی این داستان شیر فضه آمده است.اما عمده ترین اشکال این است که در منابع تاریخی تصریح شده که اسبها بر بدن امام علیه سلام تاختند و بدن او را مورد هتک حرمت قرار دادند. نقل است در روز عاشورا ده نفر داوطلب شدند و بر بدن پاك امام حسين عليه السلام با اسب تاختند. سپس نزد ابن زياد آمدند و جايزه‏اى ناچيز گرفتند. ابوعمر زاهد مى‏گويد، نسب آن ده نفر را بررسى كرديم، همه فرزند نامشروع بودند.[6] در جای دیگر آمده است: كليّه كسانى را كه در روز عاشورا، با اسب بر بدن مقدس امام حسين عليه السلام و شهدا تاختند و تعدادشان ده نفر بود، دستگير كردند، دست و پايشان را بستند، از پشت بر زمين خواباندند و به زمين ميخ كردند و اسب‏ها را با نعل تازه، بر بدن‏هاى آن جانيان تاختند تا پيكر آنان در هم شكسته شد و به هلاكت رسيدند. [7] آیت الله خامنه ای ضمن رد تلویحی داستان دراین باره می فرماید: مثلا فرض کنيد که ماجراي شير فضه را که حالا اصل قضيه هم معلوم نيست چطور باشد، اين را بيايند شبيه کنند و شکل يک شيري را مثلا بکشند حالا اين شير چي را مثلا نشان خواهد داد و کدام بعد از ابعاد حادثه حسيني را مي‏تواند نشان بدهد؟ [8] قصه اسب تاختن بر اجساد شهدا، در مناقب شهر آشوب و ابن أثير و آثار الباقيه أبوريحان آمده است .[9]